1
00:00:03,371 --> 00:00:06,038
Verteller:
 De geschiedenis van ons zonnestelsel

2
00:00:06,040 --> 00:00:08,073
      Is de geschiedenis van ons,

3
00:00:08,075 --> 00:00:12,578
    Maar hoe goed doen we het eigenlijk?
  onze kosmische wortels begrijpen?

4
00:00:12,580 --> 00:00:14,246
 Om te begrijpen waar we nu staan,

5
00:00:14,248 --> 00:00:16,648
   We moeten begrijpen waar
    wij stonden aan het begin.

6
00:00:19,020 --> 00:00:20,652
            Verteller:
     Opmerkelijk nieuw bewijs

7
00:00:20,654 --> 00:00:24,356
   Dreigt bijna te herschrijven
  alles wat we dachten te weten

8
00:00:24,358 --> 00:00:28,327
     Over de geboorte van onze
       planetaire achtertuin.

9
00:00:28,329 --> 00:00:29,862
            Oluseyi:
 De geschiedenis van het zonnestelsel

10
00:00:29,864 --> 00:00:32,965
Is niet zo netjes als
      acht planeten gevormd

11
00:00:32,967 --> 00:00:35,834
    En nu zijn ze hetzelfde
      acht planeten vandaag.

12
00:00:35,836 --> 00:00:38,003
Greene: Alles wat een uitdaging vormt
         de status-quo

13
00:00:38,005 --> 00:00:40,439
     En waar we over nadenken
        dat is diepgaand.

14
00:00:40,441 --> 00:00:43,809
    Het verandert onze situatie diepgaand
   gevoel van hoe we moeten zijn.

15
00:00:44,845 --> 00:00:46,578
            Verteller:
  Heeft een van de grootste sterren gedaan

16
00:00:46,580 --> 00:00:49,815
         Dat heeft ooit geleefd
     de zon baren?

17
00:00:49,817 --> 00:00:54,953
    Was ons zonnestelsel de thuisbasis
   naar twee sterren, niet slechts één?

18
00:00:54,955 --> 00:00:57,823
       En deed supersized
planeten zwerven ooit rond

19
00:00:57,825 --> 00:01:00,092
   Waar ligt de aarde vandaag de dag?

20
00:01:00,094 --> 00:01:02,628
     Er waren planeten die dat deden
      waarschijnlijk weggestuurd

21
00:01:02,630 --> 00:01:04,263
 Volledig uit het zonnestelsel.

22
00:01:04,265 --> 00:01:05,764
   Mogelijk waren er planeten
       dat waren eigenlijk

23
00:01:05,766 --> 00:01:07,132
      In de zon gegooid.

24
00:01:08,369 --> 00:01:13,038
  Verteller: Dit is het geheel nieuwe
geboorteverhaal van ons zonnestelsel,

25
00:01:13,040 --> 00:01:16,809
En de race om de geschiedenis te herschrijven.

26
00:01:16,811 --> 00:01:19,812
     -- Onderschriften door vitac --
          www.Vitac.Com

27
00:01:19,814 --> 00:01:22,815
      Onderschriften betaald door
ontdekkingscommunicatie

28
00:01:22,817 --> 00:01:28,554
                     ♪

29
00:01:28,556 --> 00:01:32,091
    Tegenwoordig zijn er over de hele wereld
    wetenschappers worstelen

30
00:01:32,093 --> 00:01:34,026
   Om een serieus probleem op te lossen.

31
00:01:35,396 --> 00:01:38,931
     Hun beste theorieën voor
   hoe ons zonnestelsel ontstond

32
00:01:38,933 --> 00:01:40,999
       Tel gewoon niet op.

33
00:01:41,001 --> 00:01:43,102
    De geschiedenis begrijpen
       van ons zonnestelsel

34
00:01:43,104 --> 00:01:46,939
       Is echt het verhaal
         van onze oorsprong.

35
00:01:46,941 --> 00:01:49,508
      Toevallig zijn wij hier
      vandaag op deze planeet,

36
00:01:49,510 --> 00:01:52,544
   Omdat deze planeet is ontstaan
    uit de rauwe ingrediënten

37
00:01:52,546 --> 00:01:54,213
  Dat vormde ons zonnestelsel.

38
00:01:55,549 --> 00:01:57,816
Verteller: Decennia lang
      wetenschappers hebben het geweten

39
00:01:57,818 --> 00:01:59,418
  Dat de zon en de planeten

40
00:01:59,420 --> 00:02:02,521
    Zijn uit hetzelfde geboren
      wolk van gas en stof

41
00:02:02,523 --> 00:02:08,127
  Dat bezweek onder de zwaartekracht
     4,5 miljard jaar geleden.

42
00:02:08,129 --> 00:02:10,929
    Maar die ineenstorting was nodig
       een extra ingrediënt

43
00:02:10,931 --> 00:02:12,931
     Om dingen op gang te krijgen.

44
00:02:12,933 --> 00:02:14,967
        Op de een of andere manier de wolk
        moet instorten.

45
00:02:14,969 --> 00:02:16,768
        Er moet iets gebeuren
        geef het een duw,

46
00:02:16,770 --> 00:02:18,971
          Maak één gebied
      dichter dan een ander,

47
00:02:18,973 --> 00:02:20,639
        En dan de zwaartekracht
zijn gang kan gaan

48
00:02:20,641 --> 00:02:22,541
   En breng dingen samen,
        en beginnen zich te vormen

49
00:02:22,543 --> 00:02:24,643
    Onze zon en de planeten.

50
00:02:24,645 --> 00:02:27,012
       Maar dat is niet zo maar
      gebeuren spontaan.

51
00:02:27,014 --> 00:02:28,714
  Er moet een trigger zijn.

52
00:02:33,487 --> 00:02:35,621
     Verteller: Volgens
    de conventionele theorie,

53
00:02:35,623 --> 00:02:38,323
 Die trigger was een supernova --

54
00:02:38,325 --> 00:02:39,925
       Een exploderende ster.

55
00:02:42,129 --> 00:02:44,997
      De supernova zendt een
     schokgolf van materiaal

56
00:02:44,999 --> 00:02:46,598
     Door de ruimte schieten.

57
00:02:48,269 --> 00:02:51,770
    Het botst tegen een nabijgelegen
     wolk van gas en stof,

58
00:02:51,772 --> 00:02:53,338
Het tot instorting dwingen.

59
00:02:56,410 --> 00:03:00,345
      Een nieuwe ster, onze zon,
        vonkt tot leven.

60
00:03:02,183 --> 00:03:04,316
        En de overige
     wervelingen van gas en stof

61
00:03:04,318 --> 00:03:05,984
     Condenseer tot planeten.

62
00:03:08,389 --> 00:03:10,822
    Ons zonnestelsel is geboren.

63
00:03:10,824 --> 00:03:16,795
                     ♪

64
00:03:16,797 --> 00:03:21,500
  De supernova-triggertheorie
decennialang oppermachtig is geweest,

65
00:03:21,502 --> 00:03:25,571
   Maar opmerkelijk nieuw bewijs
  dreigt het nu te ondermijnen.

66
00:03:28,809 --> 00:03:30,776
Aan de universiteit van Californië,

67
00:03:30,778 --> 00:03:33,745
       Ed Young jaagt op
       gietijzeren bewijsmateriaal

68
00:03:33,747 --> 00:03:36,181
    Ter ondersteuning van de supernova
trigger theorie.

69
00:03:39,086 --> 00:03:41,853
       Hij bestudeert er enkele
   de zeldzaamste rotsen op aarde.

70
00:03:43,390 --> 00:03:46,892
       Meteorieten dat wel
       zo oud als de zon.

71
00:03:46,894 --> 00:03:49,261
   Young: Ik haal dit eruit
      bijzondere meteoriet.

72
00:03:49,263 --> 00:03:52,864
      Het is een meteoriet
   viel in Australië in 1960.

73
00:03:52,866 --> 00:03:55,968
     Het gaat om ongeveer 4,5 miljard
    jaar oud, heel oud.

74
00:03:55,970 --> 00:04:00,606
 Deze steen is ongeveer net zo oud
 als de leeftijd van het zonnestelsel.

75
00:04:00,608 --> 00:04:04,610
Verteller: Ed zoekt naar chemicaliën
    in deze vroege rotsen.

76
00:04:04,612 --> 00:04:07,913
      Deze chemicaliën kunnen dat wel zijn
bewijzen dat er sprake is van een supernova-schokgolf

77
00:04:07,915 --> 00:04:11,717
Het heeft de formatie echt in gang gezet
      van ons zonnestelsel.

78
00:04:11,719 --> 00:04:14,186
 Young: Het zonnestelsel werd gevormd
     door de triggerende gebeurtenis

79
00:04:14,188 --> 00:04:18,056
     Het is dus een supernova
     deze rots zou bevatten

80
00:04:18,058 --> 00:04:20,092
      Een deel van het materiaal
       dat werd uitgespuwd

81
00:04:20,094 --> 00:04:22,461
        Door de supernova
  op het moment van de explosie.

82
00:04:26,567 --> 00:04:28,333
            Oluseyi:
   Wanneer een supernova ontploft,

83
00:04:28,335 --> 00:04:31,370
     Het zendt straling uit
       in elke richting,

84
00:04:31,372 --> 00:04:34,106
       En die straling
     andere dingen tegenkomt,

85
00:04:34,108 --> 00:04:36,108
En de vingerafdruk
        van de supernova

86
00:04:36,110 --> 00:04:38,377
      Blijft over alles
           het raakt.

87
00:04:40,347 --> 00:04:42,481
  Verteller: Ed zoekt naar sporen
          van een chemische stof

88
00:04:42,483 --> 00:04:46,218
   Dat ontstaat in de overvloed
    in supernova-schokgolven.

89
00:04:46,220 --> 00:04:49,721
      Het heet ijzer-60.

90
00:04:49,723 --> 00:04:51,857
       Young: Wij gebruiken dit
      instrument om te meten

91
00:04:51,859 --> 00:04:53,792
      Met grote precisie
      de verschillende elementen

92
00:04:53,794 --> 00:04:55,861
  Dat is de meteoriet.

93
00:04:55,863 --> 00:04:59,131
Als we bewijs vinden voor ijzer-60,

94
00:04:59,133 --> 00:05:02,734
 Dan hebben we mogelijk bewijs
     voor een supernova in de buurt

95
00:05:02,736 --> 00:05:04,836
Destijds
    het zonnestelsel gevormd,

96
00:05:04,838 --> 00:05:08,173
       Omdat supernova's
        vormen de ijzer-60.

97
00:05:08,175 --> 00:05:10,776
            Verteller:
  Het team bereidt het monster voor.

98
00:05:10,778 --> 00:05:12,744
    Ze malen de meteoriet,

99
00:05:12,746 --> 00:05:15,213
           Het instellen van zijn
     oergranen vrij

100
00:05:15,215 --> 00:05:18,684
        Na 4,5 miljard
     jaar gevangenisstraf.

101
00:05:19,987 --> 00:05:22,754
       Vervolgens lossen ze op
       de korrels in zuur

102
00:05:22,756 --> 00:05:24,756
  En ten slotte plaatst u het monster

103
00:05:24,758 --> 00:05:28,126
   Binnenin een machine om te meten
    zijn chemische samenstelling.

104
00:05:30,964 --> 00:05:34,599
  De machine verwarmt het monster
aan extreme temperaturen,

105
00:05:34,601 --> 00:05:38,337
      Het in zijn smijten
      chemische componenten.

106
00:05:38,339 --> 00:05:41,740
Young: We hebben ons monster laten lopen
   naar deze massaspectrometer.

107
00:05:41,742 --> 00:05:45,143
  Het heeft een plasma dat net zo heet is
   als het oppervlak van de zon,

108
00:05:45,145 --> 00:05:47,179
En dus is het een zeer efficiënte manier

109
00:05:47,181 --> 00:05:50,849
 Van het analyseren van verhoudingen van elementen
      die wij erin hebben gezet.

110
00:05:50,851 --> 00:05:52,617
            Verteller:
    Na slechts een paar minuten,

111
00:05:52,619 --> 00:05:56,621
      De resultaten flitsen op
         op het scherm van Ed.

112
00:05:56,623 --> 00:05:58,857
Ze vermelden het type en de overvloed

113
00:05:58,859 --> 00:06:02,694
        Van elke chemische stof
in de meteoriet.

114
00:06:02,696 --> 00:06:07,933
  Maar hoeveel van de supernova
 marker, ijzer-60, zal hij vinden?

115
00:06:07,935 --> 00:06:10,635
             Jong:
De helling van deze lijn geeft aan

116
00:06:10,637 --> 00:06:14,473
   Een bescheiden hoeveelheid ijzer-60
   in het vroege zonnestelsel.

117
00:06:14,475 --> 00:06:17,876
    Minder dan voorheen
         geschat.

118
00:06:17,878 --> 00:06:20,379
      Verteller: Het resultaat
     is een verrassende tegenvaller

119
00:06:20,381 --> 00:06:22,414
        Voor de supernova
         trigger theorie.

120
00:06:24,017 --> 00:06:26,385
    Young: Het feit dat dit
         helling is lager

121
00:06:26,387 --> 00:06:28,353
    En de hoeveelheid ijzer-60
          dat impliceert

122
00:06:28,355 --> 00:06:30,622
Is minder dan eerder werd gedacht,

123
00:06:30,624 --> 00:06:32,691
         Heeft de neiging om ruzie te maken
       tegen het idee

124
00:06:32,693 --> 00:06:36,094
         Dat was er
      een exploderende supernova

125
00:06:36,096 --> 00:06:38,063
        Vlakbij waar
    het zonnestelsel was geboren

126
00:06:38,065 --> 00:06:41,299
   Destijds was het zich aan het vormen.

127
00:06:41,301 --> 00:06:43,969
 Verteller: Ed's resultaten suggereren
        dat een supernova

128
00:06:43,971 --> 00:06:47,372
    Kan de
 vorming van ons zonnestelsel.

129
00:06:49,743 --> 00:06:51,877
         Als de gewelddadige
      winden van een supernova

130
00:06:51,879 --> 00:06:54,646
  Ik heb de trigger niet gegeven...

131
00:06:54,648 --> 00:06:55,881
            Wat deed?

132
00:06:57,684 --> 00:07:01,586
  Young: Nu we dat weten
Iron-60 is geen rokend wapen,

133
00:07:01,588 --> 00:07:06,992
   We moeten beginnen met heroverwegen
  de oorsprong van andere isotopen

134
00:07:06,994 --> 00:07:09,661
      Die waren aanwezig in
     het vroege zonnestelsel.

135
00:07:09,663 --> 00:07:12,097
            Verteller:
  Ed gaat terug naar zijn resultaten.

136
00:07:12,099 --> 00:07:16,435
 Hij zoekt naar ongebruikelijke niveaus
   van andere chemische elementen.

137
00:07:16,437 --> 00:07:18,737
        Eén valt op --

138
00:07:18,739 --> 00:07:21,006
          Aluminium-26.

139
00:07:21,008 --> 00:07:23,575
     Jong: In tegenstelling tot ijzer-60,
    aluminium-26 kan worden gevormd

140
00:07:23,577 --> 00:07:27,979
        Op andere manieren --
  andere manieren dan een supernova.

141
00:07:27,981 --> 00:07:30,449
            Verteller:
Aluminium-26 wordt gewoonlijk geproduceerd

142
00:07:30,451 --> 00:07:33,418
       Door extra grote sterren.

143
00:07:33,420 --> 00:07:34,953
  Maar er is maar één monster

144
00:07:34,955 --> 00:07:38,123
   Met de kracht om te kickstarten
  de geboorte van een zonnestelsel.

145
00:07:40,127 --> 00:07:42,527
    Een gigantische wolf-rayetster,

146
00:07:42,529 --> 00:07:45,030
  50 maal zo groot als de zon.

147
00:07:45,032 --> 00:07:50,335
   De meest massieve, helderste
 soort ster in het universum.

148
00:07:50,337 --> 00:07:53,805
    Verborgen onder de oppervlakte,
 het is een kosmische chemische fabriek,

149
00:07:53,807 --> 00:07:56,308
          Fuserende atomen
      van waterstof samen

150
00:07:56,310 --> 00:08:00,946
   Om zwaardere elementen te produceren
    zoals zuurstof en aluminium

151
00:08:00,948 --> 00:08:04,015
  Maar, cruciaal, niet ijzer-60.

152
00:08:04,017 --> 00:08:06,518
Deze sterrenoven
      zorgt voor zoveel warmte

153
00:08:06,520 --> 00:08:10,388
  Het ontketent winden van bijna
  vijf miljoen mijl per uur,

154
00:08:10,390 --> 00:08:15,026
 Die tegen de omgeving botsen
 wolken van kosmisch gas en stof,

155
00:08:15,028 --> 00:08:17,128
Ze wegvegen van de ster

156
00:08:17,130 --> 00:08:19,264
En ze opstapelen tot een dichte,

157
00:08:19,266 --> 00:08:21,700
      Chemisch rijke schaal
          van materiaal,

158
00:08:21,702 --> 00:08:24,803
    Biljoenen kilometers breed.

159
00:08:24,805 --> 00:08:27,205
  Als een supernova niet ontplofte
     en laat de wolk instorten

160
00:08:27,207 --> 00:08:29,207
       Dat maakte de zon,
        wat zou kunnen hebben?

161
00:08:29,209 --> 00:08:34,112
 Nou ja, misschien was het wel heel erg
hoge massa, lichtgevende ster.

162
00:08:34,114 --> 00:08:36,781
Er bestaat zo'n soort ster
    een wolfstraalster genoemd,

163
00:08:36,783 --> 00:08:41,219
     En dat zijn ze ongelooflijk
gewelddadig, waarbij straling wordt uitgestraald.

164
00:08:41,221 --> 00:08:44,890
   Verteller: Wolf-rayet-sterren
       zijn uiterst zeldzaam.

165
00:08:44,892 --> 00:08:47,459
       Van de twee miljard
     sterren in de melkweg,

166
00:08:47,461 --> 00:08:50,228
        Astronomen hebben dat wel gedaan
        slechts 600 gezien

167
00:08:50,230 --> 00:08:53,798
      Van deze spectaculaire
        opgeblazen voorwerpen.

168
00:08:53,800 --> 00:08:55,767
     Thaller: Ze zijn erg,
       zeer massieve sterren

169
00:08:55,769 --> 00:08:58,670
     Die scheuren bijna
zich uit elkaar met wind.

170
00:08:58,672 --> 00:09:01,106
          Wind van hoog
    energiegeladen deeltjes.

171
00:09:02,075 --> 00:09:04,309
       Oluseyi: De wind
      van een wolfstraalster

172
00:09:04,311 --> 00:09:07,546
     Zijn bijna als een langzaam
     explosie van de ster,

173
00:09:07,548 --> 00:09:09,180
  En omdat dat het geval is,

174
00:09:09,182 --> 00:09:12,017
       Deze krijg je niet
   radioactieve ijzerelementen,

175
00:09:12,019 --> 00:09:15,186
      Dus de vingerafdruk van
de wolf-rayet is heel anders

176
00:09:15,188 --> 00:09:17,522
   Dan die van de supernova.

177
00:09:17,524 --> 00:09:20,725
   Verteller: Deed het woeste
  winden van een wolf-rayetster

178
00:09:20,727 --> 00:09:23,161
      Activeer de creatie
van ons zonnestelsel?

179
00:09:24,298 --> 00:09:27,098
        De theorie klopt
       een aantal dozen,

180
00:09:27,100 --> 00:09:28,767
       Met één uitzondering.

181
00:09:30,070 --> 00:09:32,737
        De gaswolken
    waaruit sterren voortkomen

182
00:09:32,739 --> 00:09:35,640
     Normaal gesproken erg koud zijn,

183
00:09:35,642 --> 00:09:40,011
  Maar wolf-rayetsterren en de
 winden die ze de ruimte in blazen

184
00:09:40,013 --> 00:09:41,947
       Zijn gloeiend heet.

185
00:09:41,949 --> 00:09:44,516
       Veel te warm om te vormen
      een ster als de zon.

186
00:09:45,586 --> 00:09:47,485
            Maar kon
     de chemicaliënrijke schil

187
00:09:47,487 --> 00:09:51,723
      Dat omringt deze
   Zware sterren hebben een aanwijzing?

188
00:09:51,725 --> 00:09:56,728
                     ♪

189
00:10:03,103 --> 00:10:09,541
♪

190
00:10:09,543 --> 00:10:11,509
            Verteller:
  Aan de universiteit van Chicago,

191
00:10:11,511 --> 00:10:14,112
 Astrofysicus Vikram Dwakadas,

192
00:10:14,114 --> 00:10:16,948
         Onderdeel van een team
 waarbij gebruik wordt gemaakt van computersimulaties

193
00:10:16,950 --> 00:10:20,685
      Om in de reus te kijken
        wolf-rayet sterren.

194
00:10:20,687 --> 00:10:23,989
  Hij wil weten of de buitenste
   schil van een van deze sterren

195
00:10:23,991 --> 00:10:26,891
    Mogelijk heeft de
  creatie van ons zonnestelsel.

196
00:10:26,893 --> 00:10:29,227
           Dwarkada's:
   Het zonnestelsel kan dat niet zijn
  te dicht bij de ster gevormd

197
00:10:29,229 --> 00:10:31,096
       Omdat deze sterren
          zijn erg heet.

198
00:10:31,098 --> 00:10:33,498
De wolf-rayet-ster
     is hier erg klein.

199
00:10:33,500 --> 00:10:35,433
       Het is een enkel punt
         in het centrum,

200
00:10:35,435 --> 00:10:38,336
 En eigenlijk dit ene punt
   gaat nog een paar keer over,

201
00:10:38,338 --> 00:10:40,872
         Tot 15 keer
      de grootte van onze zon.

202
00:10:40,874 --> 00:10:42,807
    Dan dit medium hier

203
00:10:42,809 --> 00:10:46,678
 Kan oplopen tot ongeveer 10 miljard
   keer zo groot als onze zon.

204
00:10:46,680 --> 00:10:50,882
            Verteller:
   Vikram gelooft in het verre
buitenste schillen van wolf-rayetsterren

205
00:10:50,884 --> 00:10:56,354
   Zorg dat je alle ruwe chemicaliën hebt
 nodig om een zonnestelsel te bouwen.

206
00:10:56,356 --> 00:10:59,658
En omdat deze dichte laag
  ligt biljoenen kilometers verderop

207
00:10:59,660 --> 00:11:01,860
   Van de hete centrale ster,

208
00:11:01,862 --> 00:11:05,196
   Het kan precies het juiste zijn
   temperatuur voor stergeboorte.

209
00:11:07,134 --> 00:11:08,800
 Dwarkadas: Wat deze animatie
        toont in principe

210
00:11:08,802 --> 00:11:11,336
    Is de omgeving in de buurt
      de wolfstraalster,

211
00:11:11,338 --> 00:11:14,272
    En wat je ziet is
eigenlijk de dichtheidsstructuur.

212
00:11:14,274 --> 00:11:16,441
  Je kunt dus zien dat dat zo is
     zeer lage dichtheid binnenin

213
00:11:16,443 --> 00:11:20,111
 En een zeer hoge dichtheid buiten,
 die we de dichte schil noemen.

214
00:11:20,113 --> 00:11:23,014
Verteller: Vikram is overtuigd
      dat ons zonnestelsel

215
00:11:23,016 --> 00:11:28,687
 Werd geboren in de dichte buitenkant
   schil van een wolf-rayetster.

216
00:11:28,689 --> 00:11:31,222
    Maar om zijn theorie te bewijzen,
        hij moet het laten zien

217
00:11:31,224 --> 00:11:35,760
   Deze koelere buitenlagen
  kan rijk zijn aan aluminium-26 --

218
00:11:35,762 --> 00:11:39,164
      De chemische stof gevonden in
 overvloed aan vroege meteorieten.

219
00:11:40,467 --> 00:11:42,767
   Dwarkadas: De aluminium-26
     wordt geproduceerd door de ster

220
00:11:42,769 --> 00:11:45,470
       Helemaal in het centrum,
 en wat we eerst willen weten

221
00:11:45,472 --> 00:11:47,505
        Is of het kan
       zijn reis overleven

222
00:11:47,507 --> 00:11:51,242
Helemaal vanaf hier
     naar de dichte schil.

223
00:11:51,244 --> 00:11:54,913
    Verteller: Vikram vermoedt
 de delicate aluminium-26 atomen

224
00:11:54,915 --> 00:11:58,083
      Overleef door je te hechten
     zichzelf tot deeltjes

225
00:11:58,085 --> 00:12:01,586
 Weggeblazen van de gigantische ster.

226
00:12:01,588 --> 00:12:03,521
        Wij vinden dat stof
      vormen rond de ster

227
00:12:03,523 --> 00:12:04,989
  Tijdens de wolf-rayet-fase,

228
00:12:04,991 --> 00:12:07,192
   En in onze theorie het ijzer
     eigenlijk een ritje maakt

229
00:12:07,194 --> 00:12:09,060
         Op de ruggen van
        deze stofringen.

230
00:12:11,331 --> 00:12:14,132
            Verteller:
  Vikrams ideeën zijn erg nieuw,

231
00:12:14,134 --> 00:12:17,068
Maar als hij gelijk heeft,
      we kunnen samenvoegen

232
00:12:17,070 --> 00:12:19,604
        Een nieuw geboorteverhaal
     voor ons zonnestelsel...

233
00:12:21,575 --> 00:12:24,609
  ...Rond een van de grootste
     sterren die ooit hebben geleefd.

234
00:12:25,746 --> 00:12:28,413
      De wolf-rayetschelp
         is enorm --

235
00:12:28,415 --> 00:12:32,884
      20.000 keer zo groot
      van ons zonnestelsel.

236
00:12:32,886 --> 00:12:34,619
  Het afpellen van de buitenste lagen

237
00:12:34,621 --> 00:12:38,923
     Onthult een geconcentreerde
     een stukje gas en stof.

238
00:12:38,925 --> 00:12:43,128
   Een vlaag hete sterrenwind
      slaat in de patch,

239
00:12:43,130 --> 00:12:46,064
   Waardoor het instort.

240
00:12:46,066 --> 00:12:49,200
       Het begint te draaien,
en wordt plat tot een schijf.

241
00:12:50,904 --> 00:12:54,005
       De druk bij de
      centrum stijgt zo veel

242
00:12:54,007 --> 00:12:56,074
     Het veroorzaakt een nieuwe dageraad.

243
00:12:57,210 --> 00:13:00,545
        Het gas ontbrandt,
   en baart de zon.

244
00:13:01,715 --> 00:13:04,549
       Zo is het heet
      winden van een gigantische ster

245
00:13:04,551 --> 00:13:08,820
 Kan duizenden mensen leven inblazen
    van anderen, zoals onze zon.

246
00:13:11,491 --> 00:13:14,559
Deze bevindingen veranderen alles
       we dachten dat we het wisten

247
00:13:14,561 --> 00:13:16,461
  Over ons kosmische geboorteverhaal.

248
00:13:18,231 --> 00:13:21,633
   Het is best netjes om na te denken
  dat het een van deze zou kunnen zijn

249
00:13:21,635 --> 00:13:24,803
 Zeldzame, mooie, gewelddadige sterren

250
00:13:24,805 --> 00:13:28,673
Dat triggerde
      de vorming van ons.

251
00:13:28,675 --> 00:13:31,142
Thaller: Dat betekent dat we komen
 van iets heel bijzonders.

252
00:13:31,144 --> 00:13:33,511
          In veel opzichten
    creatie en vernietiging

253
00:13:33,513 --> 00:13:35,446
         Blijkt te zijn
   twee kanten van dezelfde medaille.

254
00:13:36,817 --> 00:13:39,551
  Verteller: Nieuwe onderzoeken
        en nieuw bewijsmateriaal

255
00:13:39,553 --> 00:13:41,853
     Dwingen astronomen
          heroverwegen

256
00:13:41,855 --> 00:13:44,155
         Het geboorteverhaal
      van ons zonnestelsel.

257
00:13:45,559 --> 00:13:47,559
         Maar is dat alles?
       hebben we het mis?

258
00:13:49,162 --> 00:13:52,330
     Is het mogelijk dat onze
Sun werd geboren met een tweeling?

259
00:13:54,634 --> 00:13:57,836
    Astronomen vinden planeten
     in andere zonnesystemen

260
00:13:57,838 --> 00:14:00,071
   Draaiend rond twee sterren,

261
00:14:00,073 --> 00:14:02,006
       Of soms meer.

262
00:14:02,008 --> 00:14:05,510
            Thaller:
  Het is zo gemakkelijk om dat te veronderstellen
    wij zijn de normale dingen.

263
00:14:05,512 --> 00:14:08,446
  Dat wij niet de uitzondering zijn
    voor de rest van de regels.

264
00:14:08,448 --> 00:14:09,848
        Als je omhoog kijkt
       naar de nachtelijke hemel,

265
00:14:09,850 --> 00:14:11,950
        Je ziet dit allemaal
         sterren boven je hoofd,

266
00:14:11,952 --> 00:14:15,386
  Maar besef je dat het meeste
 daarvan is geen enkele ster?

267
00:14:15,388 --> 00:14:17,889
Het zijn eigenlijk twee sterren
   die zo dicht bij elkaar liggen

268
00:14:17,891 --> 00:14:19,924
       Dat kun je eigenlijk niet
      zie je ze als afzonderlijk?

269
00:14:22,996 --> 00:14:25,430
   Verteller: Van alle sterren
        aan de nachtelijke hemel,

270
00:14:25,432 --> 00:14:29,667
     Ongeveer 80% zit zo dichtbij
      naar een naburige ster

271
00:14:29,669 --> 00:14:31,469
         Dat ze in een baan ronddraaien
       om elkaar heen.

272
00:14:32,505 --> 00:14:34,672
      Deze zwaartekracht
           gebonden sterren

273
00:14:34,674 --> 00:14:37,008
   Staan bekend als binaire paren.

274
00:14:38,144 --> 00:14:41,079
  Oluseyi: een dubbelstersysteem
        is wanneer twee sterren

275
00:14:41,081 --> 00:14:43,882
       Zijn opgesloten in een baan
       om elkaar heen,

276
00:14:43,884 --> 00:14:46,517
En dat is een veel voorkomende
            scenario,

277
00:14:46,519 --> 00:14:49,053
          Maar binaire bestanden
      komen ongelooflijk vaak voor

278
00:14:49,055 --> 00:14:51,356
   En ze zijn heel belangrijk
        voor begrip

279
00:14:51,358 --> 00:14:53,324
   Hoe sterren ontstaan en evolueren.

280
00:14:55,462 --> 00:14:57,762
  Verteller: Maar als binaire paren
         zijn zo gewoon,

281
00:14:57,764 --> 00:15:01,566
 Hoe komt het dat we geen twee zonnen zien?
   in de lucht in plaats van één?

282
00:15:03,670 --> 00:15:07,005
   Astronomen zijn er altijd van uitgegaan
     de zon werd alleen geboren.

283
00:15:09,743 --> 00:15:12,243
        Maar verrassend nieuw
        bewijs suggereert

284
00:15:12,245 --> 00:15:14,045
       Misschien hebben we het gekregen
        dat is ook verkeerd.

285
00:15:17,083 --> 00:15:19,450
Harvard-astronoom Sarah Sadavoy

286
00:15:19,452 --> 00:15:21,386
     Studeert sterrenkwekerijen.

287
00:15:22,355 --> 00:15:24,656
Dit zijn de enorme gaswolken

288
00:15:24,658 --> 00:15:28,793
        Waar sterrengeboorte
    gaat vandaag de dag nog steeds door.

289
00:15:28,795 --> 00:15:31,562
            Sadavoy:
   Uiteindelijk wat wij willen
  begrijpen is hoe sterren ontstaan.

290
00:15:31,564 --> 00:15:34,933
      Hoe ontstaan ​​planeten?
   Hoe ontstaan ​​zonnestelsels?

291
00:15:34,935 --> 00:15:38,102
    En het is een lang proces,
    en dus moeten we ernaar kijken

292
00:15:38,104 --> 00:15:39,804
      Een aantal verschillende
          observaties

293
00:15:39,806 --> 00:15:41,205
   Om er echt uit te halen

294
00:15:41,207 --> 00:15:43,041
         Wat is er aan de hand
      in verschillende stadia.

295
00:15:44,945 --> 00:15:49,814
Verteller: Haar voornaamste doel is
   dit -- de perseuswolk,

296
00:15:49,816 --> 00:15:52,650
        Een enorme waas
        van gas en stof,

297
00:15:52,652 --> 00:15:56,087
     En een vruchtbare bevalling
   grond voor zonachtige sterren.

298
00:15:57,490 --> 00:16:00,358
   De Perseus moleculaire wolk
 is als het perfecte laboratorium

299
00:16:00,360 --> 00:16:01,726
   Om naar stervorming te kijken.

300
00:16:01,728 --> 00:16:03,328
          Het is dichtbij.

301
00:16:03,330 --> 00:16:05,430
 Het is slechts 750 lichtjaar verwijderd,

302
00:16:05,432 --> 00:16:07,131
   Zo heel, heel dichtbij ons.

303
00:16:07,133 --> 00:16:08,700
   Het is een heel actieve wolk,

304
00:16:08,702 --> 00:16:10,835
    Dus het heeft heel veel
        van stervorming

305
00:16:10,837 --> 00:16:13,771
   Erbinnen doorgaan, en het is
ook een stervormingsgebied

306
00:16:13,773 --> 00:16:17,075
    Dat is heel erg het vormen van sterren
     net als onze eigen zon.

307
00:16:17,077 --> 00:16:20,378
            Verteller:
 Diep in de Perseuswolk,

308
00:16:20,380 --> 00:16:25,650
  De geboorte van sterren vindt binnen plaats
   de dichtste gasvelden.

309
00:16:25,652 --> 00:16:27,785
   Sarah noemt ze "cocons".

310
00:16:30,423 --> 00:16:33,224
   Ze gebruikt een van de werelden
    krachtigste telescopen

311
00:16:33,226 --> 00:16:36,094
    Om deze cocons in kaart te brengen.

312
00:16:36,096 --> 00:16:39,163
     De James-klerk Maxwell
      telescoop op Hawaï.

313
00:16:40,533 --> 00:16:43,468
   Sadavoy: Dit is een stofkaart
 laat zien waar stof zich bevindt.

314
00:16:43,470 --> 00:16:45,236
       Het is een driekleur
afbeelding aangeeft

315
00:16:45,238 --> 00:16:47,038
          De verschillende
    temperaturen van het stof,

316
00:16:47,040 --> 00:16:48,740
       Rood komt dus overeen
         tot kouder stof

317
00:16:48,742 --> 00:16:51,376
      En blauw komt overeen
         naar warmer stof.

318
00:16:51,378 --> 00:16:55,013
  Dus je ziet het, hier zijn ze allemaal
      van de kleine cocons

319
00:16:55,015 --> 00:16:57,882
        Waar jonge sterren
    uit gaan vormen.

320
00:16:57,884 --> 00:17:00,018
    Alleen voor maatreferentie,
        ons zonnestelsel

321
00:17:00,020 --> 00:17:03,121
      Zou in elk passen
    van deze kleine cocons.

322
00:17:05,091 --> 00:17:06,991
            Verteller:
   Zodra ze ze in kaart heeft gebracht,

323
00:17:06,993 --> 00:17:11,662
Sarah wendt zich tot de machtige vla
 radiotelescoop in New Mexico.

324
00:17:11,664 --> 00:17:14,932
       Ze gebruikt het om te staren
     diep in elke cocon

325
00:17:14,934 --> 00:17:20,638
  En laat zien of het uitkomt
 enkele ster, of een dubbelsterpaar.

326
00:17:20,640 --> 00:17:23,474
 Sadavoy: Wat ik deed, was nemen
       radiowaarnemingen,

327
00:17:23,476 --> 00:17:25,643
        Kijken naar allemaal
         de jonge sterren

328
00:17:25,645 --> 00:17:27,445
 In de Perseus moleculaire wolk,

329
00:17:27,447 --> 00:17:30,415
       En dat heb ik gecombineerd
        met observaties

330
00:17:30,417 --> 00:17:32,016
   Van alle dichte kernen,

331
00:17:32,018 --> 00:17:35,019
  De cocons die deze jongeren vormen
      waaruit sterren zijn ontstaan.

332
00:17:35,021 --> 00:17:37,688
Dus je hebt de zwarte
   corresponderend met de kern.

333
00:17:37,690 --> 00:17:39,557
      Daar zit het stof
           bevindt zich,

334
00:17:39,559 --> 00:17:41,426
       En dan heb je
        deze witte sterren

335
00:17:41,428 --> 00:17:43,094
 Die zijn gelabeld die dit aangeven

336
00:17:43,096 --> 00:17:45,563
Waar de jonge sterren worden gevonden.

337
00:17:45,565 --> 00:17:48,466
            Verteller:
Wat Sarah ontdekt is verbazingwekkend,

338
00:17:48,468 --> 00:17:50,168
   En het roept nieuwe vragen op

339
00:17:50,170 --> 00:17:52,870
   Over de geboorte van onze zon.

340
00:17:52,872 --> 00:17:58,543
                     ♪

341
00:18:05,018 --> 00:18:10,354
                     ♪

342
00:18:10,356 --> 00:18:13,024
     Verteller: Met de hulp
 van een krachtige radiotelescoop,

343
00:18:13,026 --> 00:18:15,393
Harvard-astronoom Sarah Sadavoy

344
00:18:15,395 --> 00:18:17,562
         Kijkt er diep in
        de perseuswolk

345
00:18:17,564 --> 00:18:21,332
   Voor meer informatie over hoe
    zonachtige sterren worden geboren.

346
00:18:22,936 --> 00:18:26,404
  Wat ze ziet is opmerkelijk.

347
00:18:26,406 --> 00:18:28,506
  Duiken in de perseuswolk

348
00:18:28,508 --> 00:18:30,842
        Onthult een ster
        geboortegrond.

349
00:18:33,913 --> 00:18:38,182
    Diep van binnen zit iets vreemds
   boonvormige cocon van gas.

350
00:18:39,752 --> 00:18:43,421
     Binnenin een pasgeboren ster.

351
00:18:43,423 --> 00:18:46,324
       Maar het is niet de enige
         in zijn wieg.

352
00:18:46,326 --> 00:18:50,728
    Een mysterieus tweede lichaam
      danst ernaast,

353
00:18:50,730 --> 00:18:53,698
         Een partnerster.

354
00:18:53,700 --> 00:18:56,601
Draaien in hun
     gedeelde geboortecocon,

355
00:18:56,603 --> 00:18:59,504
       Deze stellaire tweeling
         zijn niet uniek.

356
00:19:01,241 --> 00:19:04,008
        Het optillen van de deksels
       op alle cocons

357
00:19:04,010 --> 00:19:08,980
    Onthult dat hier, nee
  zonachtige ster wordt alleen geboren.

358
00:19:12,452 --> 00:19:15,920
      Het resultaat van Sarah
     studie is overweldigend.

359
00:19:15,922 --> 00:19:19,323
     Als elke zonachtige ster
      is geboren met een tweeling,

360
00:19:19,325 --> 00:19:23,161
      Misschien was onze ster dat wel
     ook geboren met een tweeling.

361
00:19:23,163 --> 00:19:26,898
            Sadavoy:
 Wat we vinden bij deze modellen
 is dat alle sterren van onze zon houden

362
00:19:26,900 --> 00:19:29,433
Waarschijnlijk gevormd in binaire paren

363
00:19:29,435 --> 00:19:32,737
  Zodat ze een metgezel hadden
   toen ze zich aanvankelijk vormden.

364
00:19:32,739 --> 00:19:34,639
       En in het geval van
        ons zonnestelsel,

365
00:19:34,641 --> 00:19:38,242
 Er is iets gebeurd en onze zon
  heeft geen metgezel meer.

366
00:19:38,244 --> 00:19:43,080
  Uit dit onderzoek bleek dat iedere
   zonachtige ster vormde zich,

367
00:19:43,082 --> 00:19:46,551
        Ieder afzonderlijk,
     bevond zich in een binair systeem,

368
00:19:46,553 --> 00:19:51,122
    Maar toch, hier is onze zon
    zonder binaire partner.

369
00:19:51,124 --> 00:19:53,991
 Verteller: Het idee van twee sterren
       in ons zonnestelsel

370
00:19:53,993 --> 00:19:57,161
      Klinkt als een wetenschap
fictie droom,

371
00:19:57,163 --> 00:19:59,664
       Maar zou de aarde
         en het leven zelf

372
00:19:59,666 --> 00:20:03,034
 Zijn geëvolueerd om het wonder te zien
      van een dubbele zonsopgang?

373
00:20:04,204 --> 00:20:07,305
         Helaas,
     de kansen lijken klein.

374
00:20:07,307 --> 00:20:10,274
     Als de zon er werkelijk was
    onderdeel van een binair systeem,

375
00:20:10,276 --> 00:20:12,910
         Dingen zouden zo zijn
      radicaal anders,

376
00:20:12,912 --> 00:20:15,079
  En het roept de vraag op:

377
00:20:15,081 --> 00:20:16,614
       Zou er leven zijn
         op deze planeet?

378
00:20:16,616 --> 00:20:18,416
   Zou deze planeet hier zijn?

379
00:20:20,286 --> 00:20:23,454
   Verteller: Hoewel planeten
 kan bestaan rond dubbelsterren,

380
00:20:23,456 --> 00:20:25,823
De aarde kan dat geweest zijn
     een heel andere plaats

381
00:20:25,825 --> 00:20:27,792
  Als de zon zijn tweelingzus had behouden.

382
00:20:31,864 --> 00:20:33,898
De gecombineerde warmte van twee sterren

383
00:20:33,900 --> 00:20:36,968
        Zou geroosterd zijn
        de jonge aarde,

384
00:20:36,970 --> 00:20:39,036
 Misschien kookt het de oceanen weg

385
00:20:39,038 --> 00:20:41,672
     En een verplettering creëren
       zure atmosfeer.

386
00:20:43,276 --> 00:20:46,310
      Oppervlaktetemperaturen
        zou zijn gestegen.

387
00:20:46,312 --> 00:20:48,779
       Het leven zoals wij het kennen
    zou onmogelijk zijn geweest

388
00:20:48,781 --> 00:20:50,848
  In dit hete, giftige hellegat.

389
00:20:54,420 --> 00:20:56,587
 In een hemel vol dubbele sterren,

390
00:20:56,589 --> 00:21:00,524
  Het lijkt op ons kleine blauw
planeet heeft misschien geluk gehad.

391
00:21:02,095 --> 00:21:05,997
     En als dat waar is, hoe dan?
   zijn we onze metgezel kwijtgeraakt?

392
00:21:05,999 --> 00:21:10,234
Verteller: Kan de chaos van de
 de vroege jaren van de zon de schuld zijn?

393
00:21:10,236 --> 00:21:12,737
      Eén mogelijk scenario
       had kunnen uitspelen

394
00:21:12,739 --> 00:21:15,339
        Binnenin de zon
        sterrenkwekerij.

395
00:21:17,277 --> 00:21:20,311
   Ruim 4,5 miljard jaar geleden,

396
00:21:20,313 --> 00:21:22,580
    In een geweldige kinderkamer,

397
00:21:22,582 --> 00:21:24,782
      Honderden gigantische
        geboortecocons

398
00:21:24,784 --> 00:21:27,051
   Zijn bezig met het uitbroeden van sterren.

399
00:21:29,322 --> 00:21:33,090
    In een ervan zit de onze
    nieuw gevormde babyzon.

400
00:21:37,263 --> 00:21:40,064
Terwijl het zijn weg baant
    door het sterrenstof,

401
00:21:40,066 --> 00:21:45,736
Een tweede ster komt in zicht --
         de tweelingbroer van de zon.

402
00:21:45,738 --> 00:21:48,939
       Een enorme tweede
        cocon komt voorbij,

403
00:21:50,243 --> 00:21:53,411
     En de enorme zwaartekracht ervan
       scheurt de tweelingbroer van onze zon

404
00:21:53,413 --> 00:21:55,846
     Vanuit zijn kosmische wieg

405
00:21:55,848 --> 00:21:59,250
     En gooit het erin
  de wildernis van de kosmos.

406
00:22:02,522 --> 00:22:04,989
    Sadavoy: Hoe waarschijnlijker
      situatie voor de zon

407
00:22:04,991 --> 00:22:06,724
  Zijn twee sterren uit elkaar gespleten,

408
00:22:06,726 --> 00:22:08,659
     Erin geslingerd worden
      verschillende richtingen

409
00:22:08,661 --> 00:22:11,262
Binnen ons eigen sterrenstelsel.

410
00:22:11,264 --> 00:22:14,131
      Het zijn er nu miljoenen
   miljoenen kilometers uit elkaar.

411
00:22:14,133 --> 00:22:17,168
     Er is geen manier om het te vertellen
   welke ster aan de nachtelijke hemel

412
00:22:17,170 --> 00:22:19,870
     Is onze metgezelster,
    of was onze metgezelster

413
00:22:19,872 --> 00:22:21,138
         Terug in de dag

414
00:22:21,140 --> 00:22:24,342
     En waarschijnlijk zijn we dat nooit
     om het ooit nog tegen te komen.

415
00:22:24,344 --> 00:22:27,445
         Onze zusterster
    die bij ons paste

416
00:22:27,447 --> 00:22:29,780
Aan de andere kant kan het duidelijk zijn
         van de melkweg.

417
00:22:31,250 --> 00:22:33,451
    Verteller: Stuk voor stuk,
       astronomen proberen

418
00:22:33,453 --> 00:22:38,589
Om het geboorteverhaal te herschrijven
  van onze thuisster: de zon.

419
00:22:38,591 --> 00:22:40,157
   Maar hoe zit het met de planeten?

420
00:22:40,159 --> 00:22:43,561
          Verbergen ze zich?
     ook een geheime geschiedenis?

421
00:22:43,563 --> 00:22:44,962
 De geschiedenis van het zonnestelsel

422
00:22:44,964 --> 00:22:47,965
       Is niet zo netjes als --
      acht planeten gevormd

423
00:22:47,967 --> 00:22:50,801
    En nu zijn ze hetzelfde
      acht planeten vandaag.

424
00:22:50,803 --> 00:22:53,471
     Het vroege zonnestelsel
     was heel anders

425
00:22:53,473 --> 00:22:55,740
      Dan het zonnestelsel
         wij wonen nu.

426
00:22:55,742 --> 00:22:57,808
            Verteller:
    En misschien een zeldzaam mineraal

427
00:22:57,810 --> 00:23:00,845
      Onthul een nieuwe geschiedenis
voor hoe de aarde

428
00:23:00,847 --> 00:23:04,081
     Het werd de perfecte
         oase voor het leven?

429
00:23:04,083 --> 00:23:09,086
                     ♪

430
00:23:15,328 --> 00:23:21,098
                     ♪

431
00:23:21,100 --> 00:23:24,001
     Verteller: Planeet aarde
      baadt in warmte,

432
00:23:24,003 --> 00:23:27,571
    Terwijl het dichtbij draait
    onze moederster, de zon.

433
00:23:29,942 --> 00:23:32,510
     De grootte van onze planeet
     is perfect voor de zwaartekracht

434
00:23:32,512 --> 00:23:34,412
  Om een dikke atmosfeer aan te trekken

435
00:23:36,082 --> 00:23:39,450
   En laat oceanen van vloeistof toe
  water dat zich op het oppervlak verzamelt.

436
00:23:41,421 --> 00:23:43,521
     Voor ons is het een paradijs.

437
00:23:45,391 --> 00:23:48,426
    Maar hoeveel andere werelden
   net zoals het daarbuiten is?

438
00:23:50,830 --> 00:23:53,697
Wetenschappers kijken
        naar verre sterren,

439
00:23:53,699 --> 00:23:57,535
     In de hoop soortgelijke te vinden
       warme, natte planeten.

440
00:23:57,537 --> 00:23:59,470
   Wat ze ontdekken is schokkend.

441
00:24:01,741 --> 00:24:05,376
  In de regio waar de aarde
    zit in ons zonnestelsel,

442
00:24:05,378 --> 00:24:08,979
     Astronomen vinden een zeer
    ander soort planeet.

443
00:24:08,981 --> 00:24:10,781
 Als we rondkijken in de Melkweg,

444
00:24:10,783 --> 00:24:13,417
   Dat zien wij het meest voorkomend
   soort aardse planeet

445
00:24:13,419 --> 00:24:16,086
 Is wat wij een superaarde noemen.

446
00:24:16,088 --> 00:24:18,622
      De term superaarde
      verwijst naar een planeet --

447
00:24:18,624 --> 00:24:20,691
        Een vaste planeet --
dat zit er ergens tussenin

448
00:24:20,693 --> 00:24:23,160
      Drie en vijf keer
     de massa van de aarde,

449
00:24:23,162 --> 00:24:26,797
  En verbazingwekkend genoeg zijn dit de
  meest voorkomende soorten planeten

450
00:24:26,799 --> 00:24:29,166
        In het universum.

451
00:24:29,168 --> 00:24:33,571
            Verteller:
   Superaarde-planeten zijn dat ook
  gebruikelijk rond zonachtige sterren

452
00:24:33,573 --> 00:24:37,641
 Dat denken astronomen nu van ons
      eeuwenoud zonnestelsel

453
00:24:37,643 --> 00:24:41,011
      Kan een gezin hebben gehad
      ook van superaardes.

454
00:24:43,416 --> 00:24:45,749
 Deze lang verloren gewaande familie van werelden

455
00:24:45,751 --> 00:24:48,452
        Zou een baan hebben gehad
      dichtbij de zon.

456
00:24:49,622 --> 00:24:51,856
       Zo dichtbij dat sommige
van hun oppervlakken

457
00:24:51,858 --> 00:24:54,291
        Had kunnen koken
        met gesmolten gesteente.

458
00:24:56,696 --> 00:24:58,896
    Tegenwoordig grote superaardes

459
00:24:58,898 --> 00:25:02,066
     Zijn nergens te bekennen
      in ons zonnestelsel.

460
00:25:02,068 --> 00:25:06,203
    Maar als we ze hadden,
       waar zijn ze heen gegaan?

461
00:25:06,205 --> 00:25:08,739
      En hoe deed de aarde dat?
     en andere rotsachtige planeten

462
00:25:08,741 --> 00:25:10,407
    Kom jij hun plaats innemen?

463
00:25:12,512 --> 00:25:14,912
        Het antwoord zou kunnen zijn
        liggen in de chaos

464
00:25:14,914 --> 00:25:17,181
 Van ons jonge zonnestelsel,

465
00:25:17,183 --> 00:25:19,183
      Wanneer pasgeboren planeten
          waren aan het verdringen

466
00:25:19,185 --> 00:25:21,719
       Voor hun positie
in de kosmos.

467
00:25:21,721 --> 00:25:23,120
   Plait: Deze dingen waren binnen
      allemaal verschillende banen,

468
00:25:23,122 --> 00:25:25,122
   Elliptische banen en zij
 dicht bij elkaar zouden komen,

469
00:25:25,124 --> 00:25:27,258
         En dat was jij ook
        voortdurend zien

470
00:25:27,260 --> 00:25:29,493
Botsingen tussen deze dingen.

471
00:25:32,465 --> 00:25:34,498
       Het was niet zoals auto's
         op een racebaan.

472
00:25:34,500 --> 00:25:36,667
       Het leek meer op een
        sloop-derby.

473
00:25:36,669 --> 00:25:38,869
       Er waren planeten
    die waarschijnlijk is uitgeworpen

474
00:25:38,871 --> 00:25:41,672
 Volledig uit het zonnestelsel.
   Mogelijk waren er planeten

475
00:25:41,674 --> 00:25:44,208
       Dat waren eigenlijk
in de zon gegooid.

476
00:25:44,210 --> 00:25:46,377
    Verteller: Maar waren deze
      mythische superaardes

477
00:25:46,379 --> 00:25:48,178
   Echt op deze manier vernietigd?

478
00:25:50,082 --> 00:25:52,516
      Een nieuwe theorie suggereert
          die jupiter,

479
00:25:52,518 --> 00:25:55,152
       De grootste planeet
      in ons zonnestelsel,

480
00:25:55,154 --> 00:25:56,554
    Kan verantwoordelijk zijn geweest

481
00:25:56,556 --> 00:25:59,757
         Voor het versturen van de
   superaardes hun ondergang tegemoet.

482
00:26:01,661 --> 00:26:06,263
 Tegenwoordig staat Jupiter bijna 500
   miljoen mijl van de zon,

483
00:26:06,265 --> 00:26:08,832
      Maar in de begindagen
      van ons zonnestelsel,

484
00:26:08,834 --> 00:26:12,903
  Jupiter is hoogstwaarschijnlijk gemigreerd
richting de superaardes.

485
00:26:14,373 --> 00:26:18,142
         Dit traject
     veroorzaakt kosmisch bloedbad.

486
00:26:18,144 --> 00:26:20,878
  Er zijn aanwijzingen voor migratie
  van enkele gigantische planeten

487
00:26:20,880 --> 00:26:23,447
     In andere zonnestelsels
         en dat denken wij ook

488
00:26:23,449 --> 00:26:25,149
 Datzelfde soort proces

489
00:26:25,151 --> 00:26:27,318
        Kan gebeurd zijn
    in ons eigen zonnestelsel.

490
00:26:28,921 --> 00:26:31,288
 Verteller: Dit is de theorie --

491
00:26:31,290 --> 00:26:34,058
     4,5 miljard jaar geleden,

492
00:26:34,060 --> 00:26:38,395
     Jupiter draait naar binnen
  via een jong zonnestelsel.

493
00:26:38,397 --> 00:26:43,167
   De enorme zwaartekracht ervan verplettert
  de vormende planeten samen,

494
00:26:43,169 --> 00:26:47,104
En sneeuwploegen hun
     lijken naar de zon,

495
00:26:47,106 --> 00:26:49,239
      Het opstapelen van een gigantische
        rand van puin.

496
00:26:49,241 --> 00:26:54,111
                     ♪

497
00:26:54,113 --> 00:26:58,182
    De hoop puin komt samen
   de familie van superaardes.

498
00:26:58,184 --> 00:27:01,085
    Het verstoort hun banen.

499
00:27:01,087 --> 00:27:04,421
    Uiteindelijk botsen ze,

500
00:27:04,423 --> 00:27:09,093
 Dat veroorzaakt een planetaire opeenstapeling
  vernietigt de superaardes

501
00:27:09,095 --> 00:27:12,029
       En laat een kosmisch achter
    woestenij in hun kielzog.

502
00:27:14,467 --> 00:27:16,500
  Is Jupiter echt verantwoordelijk?

503
00:27:16,502 --> 00:27:18,502
        Voor de dood van
        de superaardes?

504
00:27:18,504 --> 00:27:23,507
                     ♪

505
00:27:23,509 --> 00:27:25,576
In Zwitserland,

506
00:27:25,578 --> 00:27:29,213
    Wetenschapper Farhang Nabiei
      zoekt naar bewijs

507
00:27:29,215 --> 00:27:33,083
     Die lang verloren planeten
  ooit door ons zonnestelsel zwierven.

508
00:27:34,520 --> 00:27:38,522
  Farhang bestudeert een fragment van
 de Almahata sitta-meteoriet --

509
00:27:38,524 --> 00:27:40,591
      Een ruimtesteen van 88 ton

510
00:27:40,593 --> 00:27:43,694
          Dat explodeerde
over de Nubische woestijn in Soedan.

511
00:27:45,131 --> 00:27:47,931
       Deze zeldzame meteoriet
    wordt verondersteld te zijn gevormd

512
00:27:47,933 --> 00:27:51,035
     In de allereerste jaren
      van het zonnestelsel,

513
00:27:51,037 --> 00:27:54,338
       Misschien zelfs al eerder
   de aarde zelf werd geboren.

514
00:27:56,275 --> 00:27:58,909
Kleine edelstenen
      in de meteoriet

515
00:27:58,911 --> 00:28:02,446
     Bied een aanwijzing voor waar
     de rotsen werden gevormd.

516
00:28:02,448 --> 00:28:05,516
    Deze meteorieten komen uit
 de steenachtige familie van meteorieten,

517
00:28:05,518 --> 00:28:07,284
      Dat zijn ze dus in principe
         vol stenen,

518
00:28:07,286 --> 00:28:10,721
  En dan nog een van de bijzondere
     kenmerken ervan

519
00:28:10,723 --> 00:28:12,156
   Is dat ze diamanten hebben,

520
00:28:12,158 --> 00:28:14,758
     En diamanten, om te vormen,
    ze hebben hoge druk nodig,

521
00:28:14,760 --> 00:28:17,194
    Dat zouden ze dus echt moeten zijn
     diep in de planeet.

522
00:28:18,731 --> 00:28:21,298
    Verteller: Het is onmogelijk
voor diamanten als deze

523
00:28:21,300 --> 00:28:25,135
 Om zich te vormen in kleine asteroïden.

524
00:28:25,137 --> 00:28:27,571
         Er is een steen voor nodig
      de grootte van een planeet

525
00:28:27,573 --> 00:28:29,807
     Om de druk te creëren
        die nodig zijn.

526
00:28:32,211 --> 00:28:35,245
     Dit betekent de diamanten
     in de meteoriet van Farhang

527
00:28:35,247 --> 00:28:39,116
    Waren ooit onderdeel van een jong
   planeet die werd vernietigd.

528
00:28:39,118 --> 00:28:41,318
        Een diamant vinden
      binnenkant van een meteoriet

529
00:28:41,320 --> 00:28:45,089
  Het betekent dat die meteoriet dat was
  eenmaal onder hoge temperaturen

530
00:28:45,091 --> 00:28:46,457
       En hoge druk,

531
00:28:46,459 --> 00:28:49,860
    En dat kon alleen maar gebeuren
binnenkant van een planetair lichaam.

532
00:28:49,862 --> 00:28:53,263
Als dit object vervolgens wordt opgebroken
  door een catastrofale botsing,

533
00:28:53,265 --> 00:28:55,032
       Die diamanten kunnen dat wel
         worden opgenomen

534
00:28:55,034 --> 00:28:58,135
        In een asteroïde,
        een kleine asteroïde.

535
00:28:59,305 --> 00:29:00,838
            Verteller:
   Zijn deze diamanten een relikwie?

536
00:29:00,840 --> 00:29:03,006
  Van een lang verloren gewaande superaarde?

537
00:29:04,777 --> 00:29:08,078
      Farhang kijkt naar binnen
     de diamanten zelf

538
00:29:08,080 --> 00:29:09,480
    Om te kijken of er aanwijzingen zijn

539
00:29:09,482 --> 00:29:12,483
    Tot de grootte van de planeet
         waar ze vandaan kwamen.

540
00:29:12,485 --> 00:29:15,252
             Nabiei:
   Wanneer diamanten worden gevormd,
ze vangen mineralen binnenin op,

541
00:29:15,254 --> 00:29:17,654
        En die dingen
     worden insluitsels genoemd.

542
00:29:17,656 --> 00:29:20,457
       Het is net als wanneer jij
       zijn ijskoud water,

543
00:29:20,459 --> 00:29:22,126
 Je legt een klein stukje steen.

544
00:29:22,128 --> 00:29:25,129
      Uiteindelijk heb je dat wel
      dat in het ijs.

545
00:29:25,131 --> 00:29:26,964
       Je wilt uitknippen
         die diamanten

546
00:29:26,966 --> 00:29:29,032
  En kijk eens naar die insluitsels
            en studeren

547
00:29:29,034 --> 00:29:31,769
    En kijk wat we kunnen weten
   over deze oude planeet.

548
00:29:34,640 --> 00:29:38,609
  Verteller: Verschillende mineralen
  vormen bij verschillende drukken.

549
00:29:38,611 --> 00:29:41,378
     Als Farhang zich kan identificeren
de grondstoffen

550
00:29:41,380 --> 00:29:43,347
 Gevangen in deze diamanten,

551
00:29:43,349 --> 00:29:47,184
   Hij zal de grootte van de kennen
planeet waarop ze zijn gevormd.

552
00:29:47,186 --> 00:29:51,221
       Het enige probleem --
 de minerale korrels zijn klein --

553
00:29:51,223 --> 00:29:54,658
    Zo fijn als een mensenhaar.

554
00:29:54,660 --> 00:29:56,860
   Gelukkig heeft Farhang toegang

555
00:29:56,862 --> 00:29:59,463
    Tot een miljoenendollar
          microscoop --

556
00:29:59,465 --> 00:30:02,800
    Een van de meest geavanceerde
    van zijn soort in de wereld.

557
00:30:02,802 --> 00:30:06,503
  Dit is dus de transmissie
      elektronenmicroscopen,

558
00:30:06,505 --> 00:30:09,773
      Vergelijkbaar met, laten we zeggen,
     biologische microscoop.

559
00:30:09,775 --> 00:30:14,144
In plaats van licht zijn het elektronen
    door het monster gaan.

560
00:30:14,146 --> 00:30:17,047
  En hier is het voorbeeld dat wij hebben
    gaan erin steken.

561
00:30:17,049 --> 00:30:24,521
                     ♪

562
00:30:24,523 --> 00:30:27,591
    Verteller: Even later,
       de resultaten zijn binnen,

563
00:30:27,593 --> 00:30:30,327
   En ze onthullen een verrassing.

564
00:30:30,329 --> 00:30:34,264
  De planeet zou dat tenminste moeten zijn
  ongeveer ter grootte van kwik tot mars

565
00:30:34,266 --> 00:30:36,166
     Om zo'n druk te hebben
         in zijn interieur

566
00:30:36,168 --> 00:30:39,236
    En vorm deze insluitsels
          in diamanten.

567
00:30:39,238 --> 00:30:41,171
     Verteller: De diamanten
    het is onwaarschijnlijk dat ze zijn gekomen

568
00:30:41,173 --> 00:30:44,274
Van iets zo groot
        van een superaarde.

569
00:30:44,276 --> 00:30:46,210
     Maar hun planeet ook
            van oorsprong

570
00:30:46,212 --> 00:30:49,279
     Zijn onderdeel geworden van de
 puinhoop gemaakt door Jupiter?

571
00:30:51,984 --> 00:30:54,651
    Nabiei: Deze meteorieten,
    ze hebben kenmerken

572
00:30:54,653 --> 00:30:58,188
 Dat laat zien dat dit waarschijnlijk het geval is
  ergens heel dichtbij gevormd

573
00:30:58,190 --> 00:31:00,724
       Naar Jupiter, maar dan in
   de binnenkant van Jupiter,

574
00:31:00,726 --> 00:31:03,727
       Dichter bij de zon.

575
00:31:03,729 --> 00:31:05,996
            Verteller:
  Farhangs ongelooflijke analyse

576
00:31:05,998 --> 00:31:11,668
Bewijst dat ons zonnestelsel dat wel had
minstens één lang verloren planeet.

577
00:31:11,670 --> 00:31:13,070
 We zullen moeten wachten op bewijs

578
00:31:13,072 --> 00:31:16,340
 Van de mysterieuze superaardes
           onderdompelen.

579
00:31:16,342 --> 00:31:20,878
     Maar als ze zouden bestaan,
  er blijft nog één vraag --

580
00:31:20,880 --> 00:31:23,814
        Hoe deed de aarde
     en andere rotsachtige planeten

581
00:31:23,816 --> 00:31:25,949
    Kom jij hun plaats innemen?

582
00:31:25,951 --> 00:31:31,755
                     ♪

583
00:31:38,163 --> 00:31:43,133
                     ♪

584
00:31:43,135 --> 00:31:45,869
Verteller: Terwijl wetenschappers doorgaan
      om het verhaal te herschrijven

585
00:31:45,871 --> 00:31:47,838
    Van de geboorte van onze zonne-energie
             systeem,

586
00:31:47,840 --> 00:31:51,508
    Ze zoeken naar bewijs
   van lang verloren gewaande superaardes.

587
00:31:51,510 --> 00:31:53,844
Bestonden ze, en zo ja,

588
00:31:53,846 --> 00:31:57,414
   Hoe deed de aarde en andere
 rotsachtige planeten hun plaats innemen?

589
00:31:57,416 --> 00:32:02,019
        Eén theorie houdt stand
      Jupiter verantwoordelijk.

590
00:32:02,021 --> 00:32:06,189
 Na 100.000 jaar verwoesting
   verwoesting in het zonnestelsel,

591
00:32:06,191 --> 00:32:09,026
   Jupiter beweegt eindelijk weg
          van de zon,

592
00:32:09,028 --> 00:32:12,195
 Een spoor van verwoesting achterlatend.

593
00:32:12,197 --> 00:32:15,832
   De superaardes zijn verdwenen,
      verbrand in de zon,

594
00:32:15,834 --> 00:32:19,102
 Maar de bergkam van kosmisch puin
      die Jupiter stapelde zich op

595
00:32:19,104 --> 00:32:21,672
  Kan nu beginnen met afvlakken.

596
00:32:21,674 --> 00:32:26,243
  Daarin botsen rotsen en
samensmelten om nieuwe planeten te vormen --

597
00:32:27,479 --> 00:32:32,582
  Mercurius...Venus...En de aarde.

598
00:32:32,584 --> 00:32:36,219
   Geen van hen is zo groot als
 de superaardes die ze vervangen.

599
00:32:36,221 --> 00:32:39,856
   Maar deze brokken hete steen
  zal het hart gaan vormen

600
00:32:39,858 --> 00:32:43,527
       Van het zonnestelsel
       die we vandaag de dag kennen.

601
00:32:43,529 --> 00:32:46,763
      Allemaal dankzij Jupiter
 de eerste generatie vernietigen

602
00:32:46,765 --> 00:32:48,966
        Van superaardes.

603
00:32:48,968 --> 00:32:51,835
 Op dit moment is het slechts een theorie,

604
00:32:51,837 --> 00:32:54,972
   Maar het kan zijn dat wij dat niet doen
   heb Jupiter gewoon te danken

605
00:32:54,974 --> 00:32:58,141
     Voor het opruimen van de super
     aarde uit de weg.

606
00:32:58,143 --> 00:33:00,110
De rotsen zelf
         onder onze voeten

607
00:33:00,112 --> 00:33:03,413
 Het kunnen overblijfselen zijn van de strijd
        die hen heeft gedood.

608
00:33:03,415 --> 00:33:05,349
Door een proces van botsingen,

609
00:33:05,351 --> 00:33:07,651
    Planeten worden weggegooid
      van het zonnestelsel,

610
00:33:07,653 --> 00:33:09,920
      Planeten worden gegooid
          in de zon,

611
00:33:09,922 --> 00:33:12,856
  We eindigden met een situatie
    waar wat wij aarde noemen

612
00:33:12,858 --> 00:33:16,293
 Is echt misschien de overblijfselen
      van vroege superaardes

613
00:33:16,295 --> 00:33:19,429
     En andere uit elkaar gehaald
    aardse protoplaneten.

614
00:33:22,334 --> 00:33:24,668
    Tremblay: Als dat allemaal is
miljarden jaren geleden,

615
00:33:24,670 --> 00:33:28,038
   Jupiter had het niet uitgevoerd
  zijn kolossale innerlijke reis,

616
00:33:28,040 --> 00:33:30,741
        Ons zonnestelsel
zou er heel anders uit kunnen zien.

617
00:33:30,743 --> 00:33:33,110
   In feite zou het er zo uit kunnen zien
     de andere zonnestelsels

618
00:33:33,112 --> 00:33:34,678
       Wij kijken verder dan het eigen.

619
00:33:34,680 --> 00:33:37,881
  Misschien onze aarde bijvoorbeeld
 zou in plaats daarvan een superaarde zijn.

620
00:33:40,619 --> 00:33:43,687
Verteller: Wetenschappers zijn aan het schrijven
     een gloednieuw geboorteverhaal

621
00:33:43,689 --> 00:33:45,689
      Voor ons zonnestelsel.

622
00:33:45,691 --> 00:33:49,292
      Geboren in de schaal
        van een gigantische ster,

623
00:33:49,294 --> 00:33:52,162
    De babyzon was gescheurd
van zijn tweelingbroer

624
00:33:52,164 --> 00:33:54,798
      Door een passerende cocon.

625
00:33:54,800 --> 00:33:58,135
   En de eerste generatie ervan
 rotsachtige kinderen werden vernietigd,

626
00:33:59,738 --> 00:34:03,340
  Het toestaan van kleinere planeten zoals
 de aarde om hun plaats in te nemen.

627
00:34:05,244 --> 00:34:08,045
 Misschien allemaal buitengewoon
       gebeurtenissen moesten plaatsvinden

628
00:34:08,047 --> 00:34:10,414
     Om de aarde te laten ontstaan,

629
00:34:10,416 --> 00:34:14,151
  Precies de juiste maat en gewoon
 op de juiste afstand van de zon

630
00:34:14,153 --> 00:34:17,187
    Om het leven zoals wij te ondersteunen.

631
00:34:17,189 --> 00:34:19,389
        Maar voor dat leven
          om aan de slag te gaan,

632
00:34:19,391 --> 00:34:23,727
     Nog een laatste buitengewoon
       evenement nodig was.

633
00:34:23,729 --> 00:34:26,029
De jonge aarde had water nodig.

634
00:34:28,700 --> 00:34:31,468
    Maar waar is onze planeet gebleven?
    eerst water halen?

635
00:34:33,372 --> 00:34:38,108
Decennia lang geloofden wetenschappers
  dat onze planeet droog geboren werd,

636
00:34:38,110 --> 00:34:40,544
   Gevormd uit droge materialen.

637
00:34:40,546 --> 00:34:42,979
  En ons water kwam later,

638
00:34:42,981 --> 00:34:45,515
   Waarschijnlijk afkomstig van asteroïden
            of kometen

639
00:34:45,517 --> 00:34:47,284
   Inslaan in het oppervlak.

640
00:34:47,286 --> 00:34:52,255
                     ♪

641
00:34:52,257 --> 00:34:54,691
   Een van de oudste vragen
    die we hebben gehad over de aarde is,

642
00:34:54,693 --> 00:34:57,127
        Waar zijn ze allemaal gebleven
      komt dit water vandaan?

643
00:34:57,129 --> 00:34:59,963
     Dat dachten wij misschien
het kwam in asteroïden naar de aarde

644
00:34:59,965 --> 00:35:03,834
    Of kometen, en zeker,
       sommigen waarschijnlijk wel.

645
00:35:03,836 --> 00:35:07,971
            Verteller:
   Nu suggereert nieuw bewijsmateriaal
    deze droge-aardehypothese

646
00:35:07,973 --> 00:35:10,006
   Kan helemaal verkeerd zijn.

647
00:35:13,912 --> 00:35:16,446
   Geofysicus Steve Jacobson

648
00:35:16,448 --> 00:35:20,383
Is ervan overtuigd dat de rotsen die kwamen
samen om de vroege aarde te vormen

649
00:35:20,385 --> 00:35:22,052
       Waren al nat...

650
00:35:26,125 --> 00:35:28,658
           ...En veel
    van dit oerwater

651
00:35:28,660 --> 00:35:31,895
      Zit nog steeds vast
 in de grond onder onze voeten.

652
00:35:33,765 --> 00:35:36,333
   Steve heeft zijn carrière doorgebracht
proberen te bewijzen

653
00:35:36,335 --> 00:35:38,168
    Zijn controversiële theorie.

654
00:35:38,170 --> 00:35:40,637
     Hij bestudeert een diepe laag
          van onze planeet

655
00:35:40,639 --> 00:35:42,439
   De overgangszone genoemd,

656
00:35:42,441 --> 00:35:46,743
  Gelegen ongeveer 370 mijl lager
          het oppervlak.

657
00:35:46,745 --> 00:35:48,979
        Jacobson: Ik studeer
 een deel van het binnenste van de aarde

658
00:35:48,981 --> 00:35:51,348
      Dat we niet kunnen bezoeken.

659
00:35:51,350 --> 00:35:54,151
       Het is veel te diep
         op de planeet,

660
00:35:54,153 --> 00:35:56,486
  En dus is het behoorlijk lastig
        geoloog zijn

661
00:35:56,488 --> 00:35:59,055
    Dat kan geen veldwerk doen.

662
00:35:59,057 --> 00:36:02,125
    Verteller: Steve gelooft
  deze diepe laag van onze planeet

663
00:36:02,127 --> 00:36:05,695
Zit vol met een zeldzaam mineraal
       genaamd ringwoodiet,

664
00:36:05,697 --> 00:36:09,332
   Dat werkte als een chemische stof
 spons toen onze planeet ontstond,

665
00:36:09,334 --> 00:36:12,569
           Aan het opzuigen
  het oerwater van de aarde.

666
00:36:12,571 --> 00:36:15,038
     In de overgangszone,
 het is mogelijk dat ringwoodiet

667
00:36:15,040 --> 00:36:19,009
  Kan meer water bevatten dan
wordt gevonden op het aardoppervlak.

668
00:36:19,011 --> 00:36:21,878
 Verteller: Steve staat op het punt te stoppen
    zijn controversiële theorie

669
00:36:21,880 --> 00:36:23,346
          Naar de proef.

670
00:36:23,348 --> 00:36:30,153
                     ♪

671
00:36:36,528 --> 00:36:41,364
                     ♪

672
00:36:41,366 --> 00:36:44,467
    Verteller: Bij de argonne
nationaal laboratorium in Illinois,

673
00:36:44,469 --> 00:36:48,538
   Geofysicus Steve Jacobson
    staat op het punt een monster te maken

674
00:36:48,540 --> 00:36:51,274
 Van het zeldzame mineraal ringwoodiet

675
00:36:51,276 --> 00:36:55,712
          En ontdek het
   als het water kan absorberen.

676
00:36:55,714 --> 00:36:58,782
     Hij vermoedt ringwoodiet
wordt gemaakt als een gewone aardsteen

677
00:36:58,784 --> 00:37:02,452
   Genaamd olivijn wordt onderworpen
      aan intense druk,

678
00:37:02,454 --> 00:37:06,556
 Zoals die gevonden in het grotere
 diepten van het binnenste van de aarde.

679
00:37:06,558 --> 00:37:09,125
 Jacobson: Het meest interessante
     iets over ringwoodiet

680
00:37:09,127 --> 00:37:13,363
     Is het vermogen om op te slaan
waterstof en zuurstof,

681
00:37:13,365 --> 00:37:15,632
    De componenten van water.

682
00:37:15,634 --> 00:37:18,001
  Verteller: Steve wil het weten
         hoeveel water

683
00:37:18,003 --> 00:37:21,705
       Het aanbod van de aarde
 van ringwoodiet zou zich kunnen verstoppen.

684
00:37:21,707 --> 00:37:24,975
      Om erachter te komen, neemt hij
  een poedervormig monster van olivijn

685
00:37:24,977 --> 00:37:26,876
      En voegt er water aan toe.

686
00:37:26,878 --> 00:37:33,049
    Het monster is nu geplaatst
 in het middelpunt van deze vergadering,

687
00:37:33,051 --> 00:37:36,119
 Gemaakt van wolfraamcarbide kubussen,
    die gaan overstappen

688
00:37:36,121 --> 00:37:40,156
    De kracht van de pers
         naar het monster.

689
00:37:40,158 --> 00:37:41,791
            Verteller:
Steve onderwerpt het mengsel

690
00:37:41,793 --> 00:37:45,095
   Op de druk die diep wordt gevonden
     in de overgangszone.

691
00:37:45,097 --> 00:37:47,530
 Deze zijn 300.000 keer hoger

692
00:37:47,532 --> 00:37:51,000
        Dan de druk
  gevonden op het aardoppervlak.

693
00:37:51,002 --> 00:37:53,737
    Jacobson: Op dezelfde manier
 dat ijs uit water gemaakt kan worden

694
00:37:53,739 --> 00:37:55,639
 Wanneer we de temperatuur veranderen,

695
00:37:55,641 --> 00:37:58,808
  Wanneer we de druk veranderen,
     mineralen kunnen transformeren

696
00:37:58,810 --> 00:38:01,578
       In nieuwe mineralen.

697
00:38:01,580 --> 00:38:06,216
            Verteller:
  De hydraulische pers van 1100 ton
  transformeert het olivijnmonster

698
00:38:06,218 --> 00:38:10,186
    Tot een microscopisch klein korreltje
van ringwoodiet.

699
00:38:10,188 --> 00:38:12,389
 Jacobson: Wat gaat er uitkomen?
        van het experiment

700
00:38:12,391 --> 00:38:14,190
      Is niet langer olivijn.

701
00:38:14,192 --> 00:38:16,259
  Het wordt ringwoodiet.

702
00:38:16,261 --> 00:38:20,030
  Nu, die ringwoodiet kan of
 Mogelijk heeft het water niet geabsorbeerd

703
00:38:20,032 --> 00:38:21,731
        Dat hebben we erin gestopt
     de uitgangsmaterialen,

704
00:38:21,733 --> 00:38:25,068
         En dat is wat
   We gaan het hierna ontdekken.

705
00:38:25,070 --> 00:38:28,104
 Verteller: Met zijn monster gemaakt,
  Steve hoeft alleen maar te bepalen

706
00:38:28,106 --> 00:38:30,607
         Hoeveel water
   de ringwoodiet is opgezogen.

707
00:38:33,478 --> 00:38:36,613
      Hij plaatst het monster
in een spectroscoop

708
00:38:36,615 --> 00:38:40,583
  En vuurt een nauwkeurig afgestelde laser af
   straal om het water naar buiten te lokken

709
00:38:40,585 --> 00:38:44,154
    Gevangen in het kleine,
      blauw gekleurd kristal.

710
00:38:44,156 --> 00:38:45,588
            Jacobson:
   Wanneer we de druk veranderen

711
00:38:45,590 --> 00:38:48,825
 En we veranderen de temperatuur,
          gebruik van lasers,

712
00:38:48,827 --> 00:38:52,462
  Het water lijkt eruit te komen
       van de ringwoodiet.

713
00:38:52,464 --> 00:38:55,598
  Verteller: Maar hoeveel water
  bevat de ringwoodiet?

714
00:38:55,600 --> 00:38:59,169
      We hebben grote hoeveelheden gevonden
       water erin.

715
00:38:59,171 --> 00:39:01,104
     Deze piek vertegenwoordigt --

716
00:39:01,106 --> 00:39:06,843
Waarschijnlijk 1 of 2%
van het gewicht van de kristallen is water.

717
00:39:06,845 --> 00:39:09,846
            Verteller:
   2% klinkt misschien niet veel,

718
00:39:09,848 --> 00:39:13,850
   Maar het zijn er heel veel
ringwoodiet diep onder onze voeten.

719
00:39:13,852 --> 00:39:16,619
            Jacobson:
  Nu als ringwoodiet overal
       de aardmantel

720
00:39:16,621 --> 00:39:18,621
   Bevatte zoveel water,
     het zou gelijkwaardig zijn

721
00:39:18,623 --> 00:39:22,292
   Tot drie of vier keer de
 hoeveelheid water in de oceanen.

722
00:39:22,294 --> 00:39:24,494
            Verteller:
  Verbazingwekkend genoeg is Steve overtuigd

723
00:39:24,496 --> 00:39:29,432
  Dat deze verborgen watervoorziening
is zo oud als onze planeet,

724
00:39:29,434 --> 00:39:32,569
        De aarde bewijzen
      werd geboren met water.

725
00:39:32,571 --> 00:39:34,170
     Dit is te veel water

726
00:39:34,172 --> 00:39:37,507
Om aan de mantel te zijn toegevoegd
      in geologische tijden,

727
00:39:37,509 --> 00:39:40,110
    Suggereert dat de aarde
           begon

728
00:39:40,112 --> 00:39:43,213
    Met behoorlijk wat water
       vanaf het begin.

729
00:39:43,215 --> 00:39:45,548
            Verteller:
Steve's theorie staat wetenschappers toe

730
00:39:45,550 --> 00:39:50,153
Om een gloednieuw geboorteverhaal te schrijven
     voor de oceanen van de aarde,

731
00:39:50,155 --> 00:39:53,890
 Eén waar ze van worden gevuld
  beneden, maar ook van boven.

732
00:39:53,892 --> 00:39:59,195
♪

733
00:39:59,197 --> 00:40:02,198
  Bijna 4,4 miljard jaar geleden,

734
00:40:02,200 --> 00:40:05,568
        Wanneer jonge aarde
     is uitgedroogd en dor,

735
00:40:05,570 --> 00:40:09,572
    Verborgen ongeveer 370 mijl
       onder zijn korst,

736
00:40:09,574 --> 00:40:12,242
          Een enorme laag
     van ringwoodietkristallen

737
00:40:12,244 --> 00:40:14,210
Met voldoende water erin

738
00:40:14,212 --> 00:40:17,647
       Om onze oceanen te vullen
        vele malen voorbij.

739
00:40:17,649 --> 00:40:23,119
 Warmte stijgt op uit het gebied eronder
  dwingt de kristallen naar boven,

740
00:40:23,121 --> 00:40:27,123
  Ze smelten en laten water vrij,

741
00:40:27,125 --> 00:40:31,027
   Snel stijgende pluimen creëren
            van magma

742
00:40:31,029 --> 00:40:34,364
 Dat explodeert op het oppervlak.

743
00:40:34,366 --> 00:40:39,068
Hier condenseert het water
   en het regent op de aarde,

744
00:40:39,070 --> 00:40:41,504
           Opvullen
    de nieuw gevormde oceanen.

745
00:40:45,010 --> 00:40:47,143
             Vlecht:
 Het grootste deel van het water op aarde
   is niet eens aan de oppervlakte,

746
00:40:47,145 --> 00:40:48,645
  Het zit opgesloten in de mantel.

747
00:40:48,647 --> 00:40:51,047
    Dat wisten we een paar niet
    jaar geleden, en nu doen we dat ook.

748
00:40:51,049 --> 00:40:54,317
     Dat verandert onze ideeën
  over waar het water vandaan kwam.

749
00:40:54,319 --> 00:40:57,153
        Er is dus altijd
         de mogelijkheid

750
00:40:57,155 --> 00:40:59,556
   Dat een nieuwe observatie,
        wat nieuw bewijsmateriaal

751
00:40:59,558 --> 00:41:03,226
    Zal langskomen en laten zien,
"Hé, we hebben het mis."

752
00:41:03,228 --> 00:41:06,262
 Tremblay: Als dat blijkt
  rotsachtige planeten zoals de aarde

753
00:41:06,264 --> 00:41:08,431
       Kan ontstaan met water
        al in hen,

754
00:41:08,433 --> 00:41:10,767
  Dat zou erop kunnen duiden dat daar
         zijn er nog veel meer

755
00:41:10,769 --> 00:41:14,103
  Waterrijke planeten daarbuiten
   dan we aanvankelijk dachten.

756
00:41:18,009 --> 00:41:21,744
  Verteller: Hoofdstuk voor hoofdstuk,
    wetenschappers herschrijven

757
00:41:21,746 --> 00:41:24,547
         Het geboorteverhaal
      van ons zonnestelsel.

758
00:41:24,549 --> 00:41:28,485
   Maar naarmate de technologie zich ontwikkelt
  en nieuwe ideeën komen aan het licht,

759
00:41:28,487 --> 00:41:31,821
   Hoe lang zal het duren voordat
de volgende herziening

760
00:41:31,823 --> 00:41:34,891
    En de volgende daarna?

761
00:41:34,893 --> 00:41:37,427
 Dit is wat echt spannend is
  over het proces van de wetenschap,

762
00:41:37,429 --> 00:41:40,063
     Is dat er altijd?
          iets nieuws

763
00:41:40,065 --> 00:41:44,701
 Dat kan ons in richtingen leiden
  dat we ons zelfs nooit hadden kunnen voorstellen.

764
00:41:48,006 --> 00:41:50,507
        Het basisproces
     van wetenschappelijke ontdekking

765
00:41:50,509 --> 00:41:54,644
  Kijkt naar hoe het gaat,
     het vinden van kleine problemen,

766
00:41:54,646 --> 00:41:57,480
    Kleine kiertjes in het pantser
       van de huidige theorie,

767
00:41:57,482 --> 00:42:00,950
    En gebruik ze als wig
   om die theorie uit elkaar te halen,

768
00:42:00,952 --> 00:42:04,020
Kom met nieuwe ideeën
     die radicaal groter worden

769
00:42:04,022 --> 00:42:06,155
      De arena van de werkelijkheid
       dat wij begrijpen.

770
00:42:08,627 --> 00:42:11,094
    Verteller: Het geboorteverhaal
       van het zonnestelsel

771
00:42:11,096 --> 00:42:15,732
Is een verhaal dat we moeten herzien
        opnieuw en opnieuw.

772
00:42:15,734 --> 00:42:18,468
 Omdat het het verhaal van ons is,

773
00:42:18,470 --> 00:42:20,837
         En hoe beter
       wij begrijpen dat,

774
00:42:20,839 --> 00:42:25,508
    Hoe beter we het begrijpen
   onze plaats in het universum.


